Van tegeltuin naar groene tuin: doe het zelf in 4 stappen

Een tuin vol tegels lijkt misschien onderhoudsvriendelijk, maar voelt op warme dagen vaak heet aan, laat regenwater slecht wegzakken en biedt weinig ruimte voor planten en dieren. Door tegels te vervangen door groen maak je direct een groot verschil. Een bredere border, een smaller pad of een extra plantvak kunnen de uitstraling van je tuin volledig veranderen.

In dit artikel laten we zien hoe je een betegelde tuin zelf kunt vergroenen. Je ontdekt waar je het beste tegels kunt verwijderen, hoe je de grond voorbereidt en welke planten geschikt zijn. Daarnaast laten we verschillende praktijkvoorbeelden zien waarin relatief kleine ingrepen een groot effect hebben op jouw tuinontwerp.

Waarom kiezen steeds meer mensen voor een groene tuin?

De afgelopen jaren kiezen steeds meer tuinbezitters ervoor om hun tuin groener te maken. Een groene tuin biedt namelijk belangrijke voordelen:

• Aangenaam klimaat: Voelt merkbaar koeler aan tijdens warme zomerdagen.
• Beter waterbeheer: Laat regenwater gemakkelijk in de bodem zakken en voorkomt wateroverlast.
• Biodiversiteit: Trekt vogels, vlinders, bijen en nuttige insecten aan.
• Sfeer en beleving: Zorgt voor meer kleur, dynamiek en seizoensbeleving gedurende het hele jaar.
• Waardeverhoging: Verhoogt de uitstraling en de waarde van de woning.

Daarbij is een groene tuin zeker niet automatisch onderhoudsintensief. Door de juiste bodembedekkers en onderhoudsarme beplanting slim te combineren, groeit de border snel dicht en vraagt een groene tuin juist verrassend weinig werk.

Hoeveel tegels kun je het beste verwijderen?

Een veelgestelde vraag is hoeveel bestrating je eigenlijk nodig hebt. Met onze tuinbalans-calculator bereken je direct hoeveel vierkante meter jij in jouw tuin kunt vergroenen voor een optimale balans.

Loop eens een rondje door je tuin en stel jezelf de volgende vragen:

• Waar lopen we iedere dag?
• Hoe groot moet het terras echt zijn?
• Zijn alle looppaden nodig?
• Ligt er bestrating langs de schutting waar nooit iemand komt?
• Welke delen voelen kaal of ongezellig aan?

Vaak blijkt dat 20 tot 40% van de bestrating nauwelijks wordt gebruikt. Juist daar liggen de grootste kansen om meer groen toe te voegen. Het is bovendien niet nodig om alles tegelijk aan te pakken. Je kunt border voor border een stukje vergroenen.

Praktische voorbeelden: waar kun je tegels verwijderen?

Iedere tuin is anders. Toch zien we in tuinontwerpen steeds dezelfde kansen terug. Onderstaande voorbeelden laten zien hoe relatief kleine aanpassingen veel effect kunnen hebben.

Voorbeeld 1: Volledig betegelde tuin bij huurwoning

De bewoners van deze woning wilden niet te veel geld uitgeven aan de tuin, omdat het een huurwoning betreft waar ze tijdelijk wonen. Met een paar slimme ingrepen is er bijna 10 vierkante meter aan tegels vervangen door planten, zonder hoge kosten te maken.

• Aanpassing: Een brede border die vanuit de woning goed zichtbaar is, een kleine meerstammige boom voor natuurlijke schaduw en klimplanten langs de erfafscheiding.
• Resultaat: De tuin oogt ruimer, rustiger en aanmerkelijk groener.

Voorbeeld 2: De gezinstuin (Tegelwiptuin)

Veel compacte achtertuinen bestaan grotendeels uit één groot terras. Dat lijkt praktisch, maar vaak wordt slechts een deel daadwerkelijk gebruikt. In deze tuin in Ugchelen (bekijk het volledige project Gezellige tegelwiptuin) was een ‘Ibiza-stijl’ aanwezig, wat inhield dat de tuin vrijwel geheel betegeld was met grote tuinmeubelen. Erg warm in de zomer en weinig sfeervol. Het gezin dat hier woont wilde een gezellige tuin met speelruimte.

• Aanpassing: Op plekken waar niet gelopen wordt zijn tegels op een speelse, zigzaggende manier verwijderd. Er is voldoende ruimte behouden voor een terras, een speelplek en een pad naar de schuur.
• Resultaat: Meer diepte, een gezellige uitstraling, ruimte voor meerstammige boompjes en hogere beplanting en een veel betere waterafvoer bij hevige regenbuien.

Voorbeeld 3: Voortuin vergroenen met een klein budget (Vrijwilligersproject)

In voortuinen wordt vaak veel bestrating aangelegd voor de kliko’s en een pad naar de voordeur. Maar juist met een klein budget en slim hergebruik van materialen kun je een voortuin omtoveren tot een groene oase. Voor een project in samenwerking met Stichting Present ontwierp en realiseerde Studio FERM op vrijwillige basis deze voortuin. Vanwege het beperkte beschikbare budget, zochten we naar hergebruik van materialen en zo min mogelijk kosten voor beplanting.

• Aanpassing: Een groot deel van de tegels is verwijderd. Er is gekozen voor organische borders met een dikke mulchlaag van boomschors, enkele hergebruikte (stap)tegels en kastanjehouten paaltjes die het zicht op de afvalcontainers subtiel onttrekken. De beplanting is zo goedkoop mogelijk – en dus klein – aangeplant. Een krentenboompje zal in de toekomst voor hoogte en kleur in alle seizoenen zorgen. Groenblijvende grassen zorgen voor een mooi winterbeeld.
• Resultaat: Een gastvrije en duurzame entree. Op de foto zie je de situatie vlak na het aanplanten: het lijkt nog wat kaal, want vaste planten hebben 1 tot 2 seizoenen nodig om dicht te groeien, waarna een onderhoudsarme en volle border ontstaat.

Voorbeeld 4: Balkon of dakterras vergroenen (Dakterras Utrecht)

Ook een balkon of dakterras kun je op een fantastische wijze vergroenen. Bekijk bijvoorbeeld ons project van het Ecologisch ontwerp dakterras in Utrecht. Dit betreft een dakterras van ongeveer 12 m² dat voorheen een kale, betegelde ruimte was.

• Aanpassing: Door slim in lagen te werken is de sfeer van de onderliggende tuin doorgetrokken naar het dakterras. Van sedummatten en bodembedekkers tot klimplanten, bloembakken en potten.
• Resultaat: Een weelderige, onderhoudsarme daktuin met een natuurlijk gevoel midden in de stad.

Wat kost het om een betegelde tuin te vergroenen?

De totale kosten hangen sterk af van hoeveel werk je zelf uitvoert. Verwijder je de tegels zelf en plant je de beplanting eigenhandig aan, dan blijven de kosten heel overzichtelijk. De voornaamste uitgaven zijn:

• Nieuwe beplanting (vaste planten, bodembedekkers, struiken)
• Compost of organische bodemverbeteraar
• Eventueel nieuwe opsluitbanden of kantopsluiting
• Mulchmateriaal (houtsnippers of bladcompost)

In de hierboven getoonde tuinen kostte de goedkoopste uitvoering ongeveer €400 en de duurste circa €2.000. Deze bedragen zijn exclusief arbeidskosten en hebben uitsluitend betrekking op planten en materialen. Benieuwd hoe je slimme keuzes maakt voor een sfeervolle tuin zonder je bankrekening te plunderen? Lees dan ook onze gids over een luxe tuin creëren zonder groot budget.

Door stapsgewijs in fases te werken, kun je de investering gemakkelijk spreiden over meerdere seizoenen of jaren.

Veelgemaakte fouten bij het verwijderen van tegels

• Meteen de hele tuin leegmaken: Werk liever stapsgewijs in fases. Zo blijft de tuin bewoonbaar en doe je onderweg waardevolle ervaring op.
• Alleen kijken naar de planten: Veel mensen besteden alle aandacht aan de beplanting, maar vergeten dat de bodem de basis vormt. Een gezonde bodem levert uiteindelijk sterkere en mooiere planten op.
• Te veel verschillende soorten kiezen: Een border wordt rustiger en krachtiger wanneer een aantal vaste soorten herhaaldelijk terugkomt. Herhaling creëert samenhang.
• Geen rekening houden met de volwassen grootte: Veel planten lijken klein in het tuincentrum. Geef ze voldoende afstand, zodat ze later niet over elkaar heen groeien of elkaar verstikken.

Begin gewoon met de eerste vierkante meter

Een groene tuin hoeft absoluut geen grootschalig of duur renovatieproject te zijn. Juist door stap voor stap tegels te vervangen door planten ontstaat een tuin die mooier, koeler en levendiger wordt. Begin met de delen van de tuin die je nauwelijks gebruikt. Verbeter vervolgens de bodem, kies planten die passen bij de standplaats en geef ze een goede start.

De voorbeelden in dit artikel laten zien dat vrijwel iedere tuin kansen biedt om te vergroenen. Of je nu een kleine stadstuin hebt of een ruime achtertuin: het verwijderen van slechts een paar vierkante meter bestrating is al voldoende voor een compleet andere sfeer.

Wacht dus niet tot je ooit de hele tuin gaat verbouwen. De eerste border die je vandaag aanlegt, maakt morgen al verschil. Wil je zeker weten dat je keuzes kloppen? Doe onze gratis online tuinscan of gebruik onze plantmatch om direct de beste planten voor jouw tuin te ontdekken.