Hoeveel tegels heb je écht nodig in je tuin? Bepaal de juiste verhouding tussen groen en verharding

Een terras, een tuinpad, misschien een plek voor de fietsen en de barbecue. Voor je het weet, is een groot deel van je tuin verhard. Dat is niet zo gek: verharding heeft een duidelijke functie. Je wilt buiten kunnen zitten, lopen en je tuin praktisch kunnen gebruiken. Maar hoeveel verharding heb je daar eigenlijk voor nodig?

Hoeveel bestrating heb je nodig in je tuin?

Voordat je tegels, klinkers of andere bestrating kiest, is het verstandig om eerst te bepalen welke functies je tuin heeft. Door dat eerst te bepalen en pas daarna de benodigde ruimte in te tekenen, voorkom je dat steen de overhand krijgt. Denk bijvoorbeeld aan:

• buiten eten
• loungen
• van de woning naar de schuur lopen
• fietsen stallen
• afvalcontainers plaatsen
• barbecueën
• spelen
• tuinmeubels of tuingereedschap opbergen

Niet iedere functie heeft evenveel ruimte nodig. En niet iedere functie gebruik je even vaak. Een dagelijkse looproute van de achterdeur naar de schuur verdient bijvoorbeeld meer aandacht dan een pad naar een plek die je maar af en toe gebruikt. En als je graag buiten eet én lounget, betekent dat niet automatisch dat je twee grote terrassen nodig hebt. Een goed doordacht tuinontwerp kan beide functies prima combineren.

Hoe groot moet een eetterras zijn? Richtmaten voor je terras

De juiste afmeting van een terras hangt af van het aantal personen, de meubels en de manier waarop je de ruimte gebruikt. Toch zijn er maten die je als richtlijn kunt gebruiken.

Een tafel van 180 bij 90 centimeter neemt maar 1,6 m² in beslag. Je hebt daarnaast ruimte nodig om stoelen naar achteren te schuiven, op te staan en langs de tafel te lopen. Als richtlijn kun je denken aan:

Gebruik	Richtmaat
Klein terras voor 2 personen	± 2 × 2 m
Compact terras voor 4 personen	± 2,7 × 2,7 m
Comfortabel terras voor 4 personen	± 3 × 3 m
Terras voor 6 personen	± 3 × 3,5–4 m
Terras voor 8 personen	± 3,5 × 4–4,5 m

Dit zijn geen vaste of minimumafmetingen. Een compacte tafel met smalle stoelen vraagt immers minder ruimte dan een grote tafel met brede fauteuils.

Ook de positie van het terras speelt een rol. Als er achter de stoelen een belangrijke looproute ligt, heb je meer ruimte nodig. Een terras dat op papier groot genoeg lijkt, kan daardoor in de praktijk toch krap aanvoelen.

Hoe groot moet een loungeterras of loungehoek zijn?

Voor een loungehoek geldt hetzelfde principe. Je hebt niet alleen ruimte nodig voor een bank, stoelen en een tafel, maar ook voor de beweging tussen de meubels. Een compacte loungehoek past bijvoorbeeld in ongeveer 3 × 3 meter. Voor een ruimere opstelling kun je rekenen op ongeveer 3 × 4 meter.

Vraag je daarbij af of een aparte loungeplek altijd echt nodig is. In een kleinere tuin kan één terras met een eettafel en een comfortabele zitplek veel efficiënter zijn dan twee afzonderlijke terrassen. Zo houd je ruimte over voor groen zonder in te leveren op gebruiksgemak.

Hoe breed moet een tuinpad zijn? Richtlijnen voor looproutes

Ook bij tuinpaden is de functie bepalend voor de benodigde ruimte. Als praktische richtlijn kun je ongeveer deze maten aanhouden:

• ± 60 cm: een smal, secundair pad waar één persoon rustig doorheen loopt (bijvoorbeeld tussen de borders);
• ± 90 cm: een comfortabele hoofdroute voor één persoon;
• ± 120 cm: prettig voor een belangrijke route of wanneer twee mensen elkaar moeten kunnen passeren.

Een pad hoeft daarbij niet overal even breed te zijn. Een rustige route door een border kan smaller worden, terwijl je bij een deur, terras of kruising juist wat extra ruimte wilt.

Denk ook aan de manier waarop je het pad gebruikt. Een route van de keuken naar het terras wordt waarschijnlijk vaker gebruikt dan een pad naar de composthoop achter in de tuin. Een dienblad naar buiten brengen vraagt bovendien iets anders van een route dan alleen even naar de schuur lopen. De juiste breedte van een tuinpad hangt dus af van de functie en het dagelijkse gebruik.

Welke bestrating en verharding heb je nog meer nodig?

Bij het ontwerpen van een tuin kijken we vaak als eerste naar het terras en een pad. Maar er zijn nog andere plekken die verharding nodig kunnen hebben.

Denk aan:

• een plek voor fietsen
• afvalcontainers
• een barbecue of buitenkeuken
• een plek voor onderhoud aan huis, fiets of motor

Al die kleine oppervlakken tellen snel op. Stel dat je een tuin van 50 m² hebt. Je kiest een terras van 12 m², hebt 6 m² nodig voor een pad en reserveert 4 m² voor fietsen en containers. Dan heb je al 22 m² verharding. Dat is meer dan 40% van de tuin, zonder dat je een uitzonderlijk groot terras hebt.

Een gezin dat dagelijks met zes mensen buiten eet, heeft andere wensen dan iemand die vooral een rustige groene tuin wil met een kleine zitplek. Een tuin met een achterom, schuur en fietsen vraagt bovendien om andere praktische ruimte dan een tuin zonder die functies.

Toch is één ontwerpprincipe duidelijk: verharding zou zoveel mogelijk een functie moeten hebben. Hoe efficiënter je de noodzakelijke functies organiseert, hoe meer ruimte je overhoudt voor beplanting en gazon. Daarom is het nuttiger om eerst te bepalen hoeveel ruimte je daadwerkelijk nodig hebt en daarna te kijken hoe de verhouding tussen groen en verharding uitpakt.

Hoeveel procent van je tuin moet groen zijn? De ideale verhouding

Een vast percentage groen is geen doel op zich. De ideale verhouding tussen groen en verharding hangt af van de grootte en vorm van je tuin. Maar we kunnen wel degelijk een inschatting maken. Hiervoor gebruiken we twee uitgangspunten:

• De minimale basisruimte: 15 vierkante meter die je nodig hebt om fijn te kunnen lopen en comfortabel te zitten.
• Klimaatadaptieve richtlijnen: landelijke richtlijnen voor een klimaatadaptieve tuin (zoals aanbevolen door Stichting Steenbreek), waarbij we uitgaan van 80% groen en 20% verharding voor alles boven die 15 vierkante meter.

Met de gratis tuinbalans-calculator bereken je eenvoudig de verhouding voor jouw specifieke situatie.

Gebruik de uitkomst niet als een strak voorschrift, maar als hulpmiddel bij het zelf ontwerpen van je tuin. Een tuin is uiteindelijk meer dan een rekensom. De ligging van je huis, de vorm van de tuin, de zon, de gewenste functies en de manier waarop je de ruimte gebruikt bepalen samen wat een goede indeling is.

Waarom is minder bestrating en meer groen beter voor je tuin?

Groen is niet alleen de ruimte die overblijft nadat je terras en paden hebt ingetekend. Een groene, biodiverse tuin biedt ruimte aan planten en dieren, vangt regenwater op en zorgt op warme dagen voor verkoeling. Daarnaast bepaalt beplanting voor een groot deel de sfeer en uitstraling van je tuin.

Dat betekent niet dat je verharding altijd zoveel mogelijk moet vermijden. Een tuin moet prettig en praktisch te gebruiken zijn. Het gaat om de juiste balans. Een terras dat te klein is, werkt niet goed. Maar een terras dat veel groter is dan je nodig hebt, neemt ruimte in die je ook voor een border had kunnen gebruiken.

Wil je toch extra looppaden aanleggen zonder de bodem af te sluiten? Denk dan ook aan het gebruik van halfverharding, zoals grind of houtsnippers, of waterdoorlatende verharding. Dat laat regenwater veel beter in de bodem zakken dan traditionele tegels.

Bereken gratis jouw ideale tuinbalans

Hoeveel verharding je nodig hebt, hangt dus deels af van de grootte van je tuin, maar vooral van wat je ermee wilt doen. Een terras moet groot genoeg zijn om comfortabel te zitten. Een pad moet breed genoeg zijn om prettig te lopen. Een plek voor fietsen of containers moet praktisch bereikbaar zijn. De rest van de ruimte kun je benutten voor groen.

Wil je weten hoe jouw tuin ervoor staat? Bereken dan gratis je tuinbalans en gebruik de uitkomst in je eigen tuinontwerp.